De Taalketen naar data · de kenniskaart

Kenniskaart Taalketen naar data

Deze kaart ordent de taal: de woorden van de organisatie en hun plek.

De Taalketen naar data · stap 4, Samenhang

De kenniskaart, een voorbeeld

Deze kaart ordent de taal: de woorden van de organisatie en hun plek. Negen producten, zes datadomeinen, zeventien kernwoorden.

9 Producten
6 Datadomeinen
17 Kernwoorden
Product Datadomein Proces en stap Kernwoord en eigenaar Betekenis Gegeven, veld en waarden Leidende bron
Levering drinkwater Klant Klantcontact, stap Contract afsluiten Klant. Directeur Klant en markt Persoon of organisatie met een lopend contract voor levering Contract, veld Klanttype: particulier, zakelijk, instelling Contractregister in het klantsysteem
Klant Factureren, stap Meterstand vaststellen Verbruik. Directeur Financiën Geleverde hoeveelheid water per aansluiting per periode, in kubieke meter Meterstand, veld Periode: maand, kwartaal, jaar; veld Hoeveelheid: getal in m³ Meetdata uit de slimme meter, anders de opname
Asset Onderhoud, stap Herstellen Storing. Directeur Distributie Onderbreking of afwijking van de levering, gemeld of gemeten Melding, veld Oorzaak: leidingbreuk, drukverlies, kwaliteit, derden; veld Status: gemeld, in herstel, hersteld Storingsregister in het onderhoudssysteem
Financieel Begroten, stap Tarief vaststellen Tarief. Directeur Financiën Prijs per kubieke meter plus vastrecht, per klanttype, per jaar vastgesteld Tarief, veld Klanttype: dezelfde lijst als bij Klant; veld Jaar: jaartal Tarievenbesluit van de directie, in het financiële systeem
Nieuwe aansluiting Klant Aansluiten, stap Beoordelen Aanvraag. Manager Aansluitingen Verzoek om een nieuwe of gewijzigde aansluiting, ingediend en nog zonder besluit Aanvraag, veld Status: ingediend, in behandeling, wacht op klant, besloten, afgehandeld Aansluitsysteem
Asset Aansluiten, stap Opleveren Aansluiting. Directeur Distributie Leveringspunt met een meter, op één adres Aansluiting, veld Aansluitingstype: huishoudelijk, zakelijk, brandkraan, tijdelijk Aansluitregister in het aansluitsysteem
Transport en distributie Asset Instandhouden, stap Registreren Asset. Directeur Distributie Bedrijfsmiddel dat over zijn hele levensduur wordt beheerd, fysiek of natuurlijk Asset, veld Assettype: leiding, afsluiter, gemaal, reservoir, pompstation, duingebied; veld Bouwjaar Assetregister in het geografisch informatiesysteem
Asset Onderhoud, stap Uitvoeren Werkorder. Manager Buitendienst Opdracht aan de buitendienst voor één asset, met een planning Werkorder, veld Soort: inspectie, onderhoud, storing, vervanging; veld Status: gepland, in uitvoering, gereed Werkordersysteem van de buitendienst, gekoppeld aan het assetregister
Drinkwater volgens de Drinkwaterwet Water Zuiveren, stap Bemonsteren Waterkwaliteit. Directeur Productie Uitslag van een meting op een wettelijke parameter, op één meetpunt Meting, veld Parameter: de lijst uit de Drinkwaterwet; veld Uitslag: getal met eenheid Laboratoriumsysteem; de parameterlijst uit de wet
Water Produceren, stap Plannen Productiecapaciteit. Directeur Productie Hoeveelheid drinkwater die een productielocatie per dag kan leveren Locatie, veld Capaciteit: getal in m³ per dag; veld Status: in bedrijf, in aanbouw, verkenning Procesbesturing van de productielocaties
Bronbescherming Water Winnen, stap Onttrekken Waterbron. Directeur Productie Plaats en soort water waaruit wordt onttrokken, met een vergunning Waterbron, veld Soort: oppervlaktewater, duinwater, grondwater; veld Vergunningnummer Vergunningenregister van de provincie, overgenomen in het productiesysteem
Water Vergunnen, stap Aanvragen Vergunning. Directeur Risk en compliance Toestemming van een overheid voor een handeling, met een looptijd Vergunning, veld Soort: onttrekking, lozing, natuur, bouw; veld Geldig tot: datum Omgevingsloket; het vergunningenregister van de organisatie
Natuurbeheer Natuur Beheren, stap Plan uitvoeren Beheereenheid. Directeur Natuur Afgebakend deel van het natuurgebied met één beheerplan Beheereenheid, veld Natuurdoeltype: de provinciale lijst Natuurbeheerplan van de provincie
Natuur Ontvangen, stap Toegang verlenen Bezoeker. Directeur Natuur Persoon met een geldige toegangskaart voor het natuurgebied Toegangskaart, veld Kaartsoort: dagkaart, jaarkaart, gezinskaart Kaartregister in de bezoekersapp
Werkgeverschap Organisatie Werven, stap Aanstellen Medewerker. Directeur HR Persoon die werk voor de organisatie doet, met een overeenkomst Medewerker, veld Soort: in dienst, vrijwilliger, ingehuurd; veld Kennisgebied: de lijst van kritische kennisgebieden HR-systeem
Capaciteit voor de toekomst Financieel Investeren, stap Faseren Investeringsproject. Directeur Financiën Project met een eigen budget boven de drempel van de directie Project, veld Fase: verkenning, ontwerp, uitvoering, nazorg; veld Budget: bedrag Projectensysteem, gekoppeld aan de begroting
Samenwerking in de keten Organisatie Samenwerken, stap Overeenkomst sluiten Ketenpartner. Directeur Strategie Organisatie waarmee een lopende samenwerkingsovereenkomst bestaat Overeenkomst, veld Partnertype: waterschap, gemeente, provincie, branchegenoot, leverancier Contractregister

Zo lees je de kaart. Dezelfde opbouw als de kenniskaart van de veranderketen: van links naar rechts, van grof naar fijn, en een naam staat alleen in de eerste rij waar hij geldt. Daar is het tafel, schakel, besluit, product. Hier is het product, proces, kernwoord, gegeven, waarde, bron. Elke kolom is een context, en de kolomnaam geeft het woord in die kolom zijn betekenis. De woorden links en rechts geven de bedding: klant naast aansluiting betekent iets anders dan klant naast debiteur. Daarom kan een systeem dat op deze kaart is ingericht, bij het ene woord de andere velden zelf vullen: wie een aansluiting registreert, krijgt het leveringsgebied en het tarief erbij, uit de kolommen ernaast. Het voorbeeld is het verzonnen waterbedrijf uit de twee voorbeelden; de kernwoorden komen uit zijn jaarplan en zijn missie. Negen producten, zes datadomeinen, zeventien kernwoorden. De woorden zijn gekozen uit wat een drinkwaterbedrijf met een natuurtaak openbaar over zichzelf zegt, in jaarverslagen en op zijn website; de velden en lijsten zijn een voorbeeld.

Wat de kaart laat zien. Drie dingen vallen op als de kaart eenmaal staat. Klanttype komt twee keer voor, bij Klant en bij Tarief, en het is één lijst: wie bij Tarief een vierde klanttype wil, gaat langs de eigenaar van Klant. Dat is stap 7, Beheer, in de praktijk. Vier van de zeventien kernwoorden hebben hun leidende bron buiten het bedrijf: de Drinkwaterwet, het vergunningenregister en het natuurbeheerplan van de provincie, en het omgevingsloket. En de kolom Datadomein laat zien waar de woorden landen: zes domeinen, klant, water, asset, natuur, financieel en organisatie, elk met een eigenaar die de woorden in zijn domein bewaakt. Dat is de brug naar schakel 4. De organisatie beheert die lijsten niet, zij neemt ze over, en de kaart zegt waar ze vandaan komen. En elk woord op de kaart komt ergens terug waar de bestuurder het ziet: Klant in het dashboard Aantal klanten en in het antwoord van de Beleidsassistent, Aanvraag in het rapport Open aanvragen, Storing in de wettelijke rapportage over leveringsonderbrekingen. Daar herkent hij zijn woord, met dezelfde betekenis als aan tafel.